Historie Haarlemmertrekvaart / Leidsevaart
* De historie rond ' Oude Dam / Postbrug ' nader belicht *
* 'terug naar hoofdmenu' *

wegwijzer
tijd van weleer
de Ouden Dam


  [dwn] Een kaart (c.1636) waarop nog geen trekvaart zichtbaar is   [up]  
• Bron Afb “HHRSL” •


  [dwn] Het eerste deel van de trekvaart in kaart gebracht   [up]  
• Bron Afb “PB” •

* * De historie 'Duivenvlugt' nader bekeken * *

  Op verschillende kaarten en in documenten is die plaats aangegeven zowel als “De Oude Post” als “Duivenvlugt”. Als halteplaats voor de postkoetsen op de route van Rotterdam naar Amsterdam, en van Den Haag naar Haarlem, en vice versa natuurlijk. Het diende tevens als herberg.
Aan “De Oude Post” dankt de brug over de Trekvaart de naam “Postbrug”.
­
  In 1784 wordt “Duivenvlugt” gekocht door Pieter Ciggaar. Het bestaat dan uit: een Huys, schuren, barg (hooiberg) en getimmerte. Het geheel lag aan de toen nog geheten ‘Heerwechsbrugge'.
­
  In een document van 1797 werd “De Oude Post” met 11 morgen land gekocht door Willem Pieter van der Zon uit Koudekerk. De tramlijn Haarlem – Leiden had er later ook een halte. De aanleg van de A44, met de op- en afritten en de nieuwe brug over de trekvaart heeft veel sporen uitgewist.

­

(c) artikel/foto's:
Drs.Brigitte Rink

­
  Er is al veel te doen geweest over het Posthuis, was het nu de boerderij of was het toch een apart gebouw wat langs 'des Heeren wech' lag tussen Sassenheim en het Willibrorduskerkje in Oegstgeest? Niemand kan met overtuiging zeggen wat de situatie terplekke was, tot vandaag. Want nu is het zover, dat ik aan de hand van oude tekeningen, kaarten en teksten zelf een mening projecteer van wat het nu werkelijk was.
­

  [dwn]Kaart uit 1868 van het gebied.   [up]  

­
  Geen gegoochel met jaartallen of andere bronnen, wat zeker is, dat al van het eerste uur de 'des Heer wech' er was. Deze oude weg liep van Haarlem, over Leiden naar 's-Gravenhage. De wech was er al in 1632, want op een kaart uit die tijd staat hij duidelijk getekend. Deze 'des Heer wech' volgde de aanwezige strandwallen en verbond deze als zodanig met elkaar. Een van de watertjes die deze wech met bruggen in onze omgeving overstak was de Zandvaart, de Dinsdagse watering en bij het kerkje de (nieuwe) Vliet. Behoudens de Vliet waren dit oude afwateringsvaarten uit de tijd dat de zee bij Eb en Vloed nog vrij spel had in deze omgeving.
Het was de enige, op dat moment bestaande reisroute uit die tijd. Toen echter de trekvaart in 1657 werd gegraven beschikte men ook nog over een reisroute over water.
­
  Terug naar het Posthuis, volgens de een lag het naast boerderij Duivenvlugt (noordelijk) waar nu ongeveer kruispunt N444/Herenweg ligt, maar volgens de oude tekeningen lag het aan de overzijde (zuidelijk) van de Herenweg, immers, op een oude kaart staat expliciet de naam Duivenvlugt boven- en de naam 'Posthuys' onder de Herenweg vermeld. Het betreft een kaart uit 1912. Er is sprake van twee namen en dus ook twee gebouwen. Waarschijnlijk heette boerderij Duivenvlugt dus niet eerder in de tijd Posthuis.
­

  [dwn]Duivenvlugt en het 'Posthuys' in 1912.   [up]  
• Bron Afb “AJSC” •

­
  Wanneer het 'Posthuys' is gebouwd weet men niet zeker, de een zegt, het was er al tijdens het beleg van Leiden, de andere zegt: men vermoed dat het rond 1740 is, want toen werd er in bepaalde akten melding van de naam gemaakt. Het 'Posthuys' droeg de naam Duivenvlugt als eerste, niet de boerderij ernaast.
Daarmee zou kunnen worden bevestigd, dat het 'Posthuys' er al lag tijdens het Leidse beleg; wellicht diende het, in eerste instantie als postduivenstation voor het zwaar belegerde Leiden, ver buiten de Spaanse linies.
­
  In het 'Posthuys' was ook de herberg gehuisvest. Een der familie Ciggaar heeft daar jarenlang de tap verzorgt; er hing daarvan ook een uithangbord aan de buitenzijde van het 'Posthuys' met woorden van die strekking.
In sommige geschriften wordt beweerd, dat het 'Posthuys' in 1855 zou zijn afgebroken, maar op bovenstaande kaart uit 1912 is er nog immer een gebouw aanwezig, die de naam 'Posthuys' draagt.
­
  Van wanneer de boerderij nu precies is heeft men ook verschillende meningen over; op een kaart uit 1648 is er nog niets van te vinden, maar op een latere kaart, uit de archieven van de Rijnsbugse Abdij, blijkt er in 1687 zich een boerderij te bevinden naast de 'Haerlemsche Treck-Vaert', ter hoogte van de Postbrug. Het is ook waarschijnlijker dat de boerderij niet ouder is; diverse gronden rond de trekvaart werden immers pas verpacht NA het graven ervan. Daarvoor was er toch geen aanleiding te vinden een boerderij midden in de Elsgeesterpolder te bouwen.
­
  Uit diverse akten en verhalen is nu wel te redeneren, dat de naam Duivenvlugt is overgegaan naar de boerderij op het moment dat het 'Posthuys' werd afgebroken.
­


  [dwn] Tramhalte Postbrug.   [up]  
• Bron Afb “DB” •
  In vroegere tijden reed hier ook de tram, vanuit Leiden reed de Budapester over de Rijnsburgerweg, Rijngeesterstraatweg, Dorpstraat, over het Oegstgeesterkanaal, langs het Groene Kerkje, over de 'Haerlemsche Treck-Vaert'; daar was deze halte; langs des 'Heerenweg' naar Sassenheim, Lisse, Hillegom, en zo naar Haarlem.


  [dwn] Herberg Duivenvlugt.   [up]  
• Bron Afb “AJSC” •


­
* * de Postbrug * *

­

  [dwn] Plan opknappen van de Postbrug.   [up]  
• Bron Afb “HHRSR” •

­

  [dwn] Aanbesteding Postbrug.   [up]  
• Bron Afb “AJSC” •
  De aanbesteding van een opknapbeurt aan de toenmalige Postbrug aan het einde van 's-Heerenwech die van Sassenheim naar het Groene Kerkje in Oegstgeest liep.
­
  Vanaf 1881 liep hierlangs ook de Stoomtram die van Haarlem naar Leiden zijn dagelijkse route maakte. Overigens is deze stoomtram tussen 1932 en 1948 vervangen door een elektrische tram.
De historische weg is door de aanleg van de rijksweg A44 in 1938 grotendeels verdwenen. Het deel wat nog zichtbaar aanwezig is vormt nu de Verlengde Vinkenweg, welk voorlangs boerderij Duivenvlugt de verbinding vormt, naast de oprit naar de A44, tussen Vinkenweg en 's-Heerenwech.


  [dwn] Dit bord hing buiten aan de herberg.   [up]  
• Bron Afb “AJSC” •


  [dwn]Familie Bouwmeester / Ciggaar bij boerderij 'Duivenvlugt'.   [up]  
• Bron Afb “DB” •
Hoe oud is de boerderij op deze foto?
De redactie is aan het speuren geweest in diverse archieven:
De fam Ciggaar gaat uit van 1687 ; er is ook een koopcontract van 1693 waarin (vaag) wordt verwezen naar iets in 1687. In 1881 werd de boerderij ingrijpend verbouwd en meer als woonhuis ingericht. De hooiberg achter de boerderij brandde tussen 1857-1878 af (zo zei de heer J. Bouwmeester). Het voorhuis van de boerderij werd in 1873 afgebroken.
De bovenstaande afbeelding, die heden nog hangt in de gang van de boerderij; de foto zou gemaakt zijn in de periode 1911 en 1928.
­
Op 12 april 1895 komt de naam Bouwmeester in de familie Ciggaar voor door een huwelijk van Guurtje met Jacob Bouwmeester. Vanaf 1895 woont de familie Bouwmeester op Duivenvlugt.
Er waren meer boerderijen langs de vaart, bijv. Dirk-Jan Ciggaar runde een boerderij, waar nu snelweg A44 ligt.
Ook boerderij Klinkenberg werd door een tak van de familie Ciggaar bewoond!
We lezen overigens nergens iets over tolheffen; wel over de “conditien”, (te vinden op www.leidsevaart.nl) welk is genoemd in de geschiedenis van de familie Ciggaar; maar dat kan net zo goed betrekking hebben op het 'Tolhuysch' in Oegstgeest.
Er werd vroeger wel degelijk tol geheven op Duivenvlugt voor de richting van 's-Heerenweg naar Voorhout; daar getuigt ook die slagboom van bij de boerderij.
­

­
Naam 'Posthuys' of Duivenvlugt
Volgens Dick zijn er 2 soorten uitleg voor de naam Posthuis, de een is een halte (station) voor de Postkoets, de andere is; het Posthuys zou een postduivenstation zijn geweest zijn in de periode van het beleg van Leiden. Het kan ook allebei.
­

­

  [dwn] Boerderij naast de Duivenvlugt (c.1938).   [up]  
• Bron Afb “DB” •
  Op bovenstaande plaat is te zien hoe de boerderij, gelegen naast boerderij de Duivenvlugt, eruit zag alvorens hij plaats moest maken voor de aanleg van de snelweg A44 in 1938.
­

  [dwn] Een kaart uit 1912 van de Postbrug
er waren meerdere boerderijen langs de Leidsevaart 		  [up]  
• Bron Afb “DB” •

­

  [dwn]Tarief tolgelden Postbrug.   [up]  
• Bron Afb “DB” •

­

  [dwn]Huidige boerderij 'Duivenvlugt'.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  De huidige boerderij met de naam 'Duivenvlugt', nabij de brug over de 'Haerlemsche Treck-Vaert' op de gevoelige plaat vastgelegd in de vroege ochtendzon op een mooie dag in juli 2006.
­


  [dwn] Molen aan de trekvaart 1931   [up]  
(foto: 1931 door L.A. den Ouden)

Uit de verzameling van de heer A. Bicker bekwamen wij deze foto van de zogen. windschepradmolen met ijzeren assen en roeden. De vlucht van de molen was 23 meter, de middellijn van het scheprad 5.60 meter en de breedte van de schoepen bedroeg 40 centimeter. De molen kon niet alleen water uitmalen doch ook water inmalen (de polder in). De molen bestond al in 1655; uiteraard niet naast de nog te graven trekvaart doch meer landinwaarts. De molen brandde in 1690 geheel af en werd toen naast de trekvaart (ondanks vele protesten) herbouwd. De molen werd in 1932 stilgezet en in 1936 gesloopt en vervangen (in 1932) door een elektrisch gemaal , ongeveer op de plaats van de molen.


  [dwn] De Postbrug van Noord naar Zuid gezien.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  Links nog net de achterkant, de schuur van de boerderij 'Duivenvlugt'. Voor ons ligt de brug over de 'Haerlemsche Treck-Vaert' van de straatweg en de snelweg A44. Rechts, buiten beeld de Elsgeesterpolder.


  [dwn]Elsgeesterpolder.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  De oever van de 'Haerlemsche Treck-Vaert' tussen Oegstgeest en Voorhout. Aan den einder ligt de Voorhouterweg, van Rijnsburg naar Voorhout. U kijkt over de Elsgeesterpolder, een zeer oud gebied, dat door de 'Haerlemsche Treck-Vaert' wordt doorsneden.
­
  In 1657 werd de 'Haerlemsche Treck-Vaert' hier gegraven en aangesloten op de reeds bestaande Dynsdaechs Wateryng die van het Hem Meer, waar ook het Huys van Warmondt staat, grillig liep naar Voorhout en verder naar Noordwijk. Daar waar nu nog de Noordwijkse jachthaven aan ligt.
­


  [dwn] De Haarlemmertrekvaart doorsnijdt de Elsgeesterpolder   [up]  
• Bron Afb “RVD” •


­
* * uit vroegere tijden * *

­

  [dwn]Een beeld uit vroegere tijden.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  Alsof het een beeld is uit vroegere tijden - de rust straalt u gewoon tegemoet op dit prachtige stukje natuur, wat ongerept ligt te pronken. Met recht kun je zeggen, dat dit een der mooiste gedeelten van de blauwe ader door de Bollenstreek is. Rechts ligt de prachtige wijk Haaswijk en links, in de verte ontwaardt u nog net het in 2003 gerestaureerde 'Tolhuysch'. We kijken van Noord naar Zuid.
­


  [dwn] Trekvaart op 23 maart 2005   [up]  
• Bron Afb “RVD” •


  [dwn]Luchtfoto Haarlemmertrekvaart in 2001.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  Deze foto werd in het voorjaar van 2001 genomen van de Haarlemmertrekvaart, rechtsonder de bijna voltooide Morsebel en rechtsboven nog net waarneembaar de Kager Plassen, een prachtig recreatiegebied met ruime mogelijkheden voor wandeltochten, zwemmen, varen en dagrecreatie. Te midden van de drukke en volle randstad een oase van rust en natuur.


  [dwn]Idyllische oevers vind je nog aan de trekvaart   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  Natuurlijke, idyllische oevers sieren de 'Haerlemsche Treck-Vaert', die een schril contrast vormen met bijvoorbeeld de grauwe, betonnen walkanten van het Oegstgeester Kanaal.
Dat besef had ook gemeente Oegstgeest, die ter geluidsbescherming langs de provinciale weg de N444, mooie doorzichtige plexiglazen schermen plaatste, i.p.v. de gebruikelijke aarden of houten (ondoorzichtige) wallen.


  [dwn] In de verte de Postbrug   [up]  
• Bron Afb “RVD” •


  [dwn] Haarlemmertrekvaart in beeld.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  De Haarlemmertrekvaart, waar anders zou je nog zo rustig met je boot kunnen vertoeven? Door de natuurlijke begroeiing van de walkanten lijkt het of de tijd heeft stilgestaan, wanneer je hier met sloep of schip op laat uur doorheen vaart. Die ervaring willen wij graag met u delen.


  [dwn]Watervogels in de 'Haerlemsche Treck-Vaert'.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  In het voorjaar wordt er dankbaar gebruik gemaakt van de oeverbegroeiing die rijk aanwezig is langs de (historische) oevers van de 'Haerlemsche Treck-Vaert'.
Meerkoeten zijn druk bezig de jongen te voeren met eten wat op de natuurlijke bodem vergaard is door Pa en Ma meerkoet.
Dit plaatje getuigt van evenwicht in de natuurlijke omgeving van dit historische water.


  [dwn]Jaagpad van weleer.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  Hier is nog net een restant van roemrijke historie zichtbaar, wat ooit een jaagpad was, druk betreden door vele paardenvoeten, geschreeuw van bootslui en het geluid van brekende boeggolven bij het doorklieven van het water van de trekschuit...
­
  Het doet nu geen dienst meer, de N444 heeft dit oude, veel belopen jaagpad reeds vervangen en modern verkeer is op dit overgebleven stukje weg ondenkbaar.
Maar nog steeds betreden vele voeten dit jaagpad, alleen zijn het nu wandelaars, die elke dag weer genieten van rust en natuur, die deze omgeving nog steeds te bieden heeft.
De 'Haerlemsche Treck-Vaert', richting Haarlem (bij Lisse) de 'Leydsche Treck-Vaert' geheten, werd gebruikt voor de kleine handelsvaart en personenvervoer, een stukje geschiedenis, en dat al vanaf 1 november 1657.

(c) artikel/foto's:
Ir.Reg van Dommelen


­

  [dwn]De avond valt over de Ouden Dam.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  De avond valt over 't tot rust gekomen riet, de wind is gaan liggen, een eenzame visser met zijn zoon probeert in het laatste avondlicht nog een visje te verschalken.
Het water van de 'Haerlemsche Treck-Vaert' stroomt rustig verder; alsof er niets aan de hand is, alsof er in 350 jaar niets is veranderd; de watervogels zijn ongetwijfeld ook nog van hetzelfde model als in vroegere tijden. Rust dan op den Ouden Dam, het eeuwenoude "kerkepadt" tussen de Abdij van Rijnsburg en Warmond.
Maar nabij, over de Postbrug raast het verkeer verder over de A44; eigenlijk onvoorspelbaar, die 2 uitersten op zo'n klein stuk.


  [dwn] In 1974 was er al een 'van Hulst' rondvaart op de trekvaart mogelijk   [up]  
• Bron Afb “RVD” •


  [dwn] IJspret op de 'Haerlemsche Treck-Vaert' bij de Postbrug (c.1975)   [up]  
• Bron Afb “RVD” •


  [dwn] Sneeuw op 'Den Ouden Dam' (3 maart 2005)   [up]  
• Bron Afb “RVD” •


  [dwn] De trekvaart in 1977   [up]  
  Nog geen spoor is er te vinden van de huidige Haaswijk bebouwing; deze was er in 1977 nog niet. Het enige wat op deze plaat nog hetzelfde is, zijn de hoogspanningsmasten. De boot links is de voorganger van de huidige Queen. Ook door de auteur ontworpen op een oude mal van de VB van Troost en door hem zelf verder opgebouwd uit hout.
Al in 1974 werd de trekvaart uitgebreid verkend in richting Haarlem en Leiden en werd er al aan registratie van foto's en feiten gedaan van dit unieke stukje vaarwater.
• Bron Afb “RVD” •


  [dwn] De Leidsevaart bij de Postbrug   [up]  
• Bron Afb “WvE” •




  [dwn] Boerderij 'de Klinkenberg' in de polder nabij de Postbrug   [up]  
• Bron Afb “AJSC” •

­

  [dwn] Een kaart van de polder uit 1832   [up]  
• Bron Afb “AJSC” •




  [dwn] Avondrood boven 'Den Ouden Dam'.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •

­

  [dwn]De Oude Dam c.2006.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  De 'Ouden Dam' is erg oud; al voor 1400 wordt gesproken over een verbinding tussen Leiden en de Bollenstreek. In sommige geschriften staat zelfs, dat hij eerder Warmonderdam heette, en lag langs de Scheysloot (Oude Vliet).
In Warmond is nog steeds een deel van de Oude Dam te vinden, deze begint in het dorp en loopt tot in de weilanden. Heden echter doorkruist door spoorlijnen, putten (zandafgravingen), verkeerswegen (N444), 'Haerlemsche Treck-Vaert' en de grote weg, A44. Voorbij de A44 ligt nog een deel, wat nu als oprijlaan naar de boerderij van Brussee gebruikt wordt. Daar is ook nog altijd een deel van de Oude Vliet (Scheysloot) waarneembaar.
­

  [dwn] Ook 's-Winters straalt de 'Oude Dam' dat geheimzinnige uit, getuige deze opname   [up]  
• Bron Afb “MVD” •
  Andere geschriften spreken weer over 2 dammen, aan weerskanten van de 'Brede Poel', met enerzijds de Warmonderdam; anderzijds de 'Ouden Dam'. De dam was een veelgebruikte route tussen Oegstgeest, Rijnsburg en Warmond. Mede doordat er bij de veerdienst bij Warmond over de grote Poel geld moest worden betaald om overgezet te worden en nadien, toen er een brug kwam, men tolgeld moest afdragen.
­




  [dwn] IJspret op de Leidsevaart nabij 'Den Ouden Dam' (c.1985).   [up]  
• Bron Afb “RVD” •




  [dwn] De 'Haerlemsche Treck-Vaert' aan de Oude Vaart
(c.2007) 		  [up]  
• Bron Afb “RVD” •




  [dwn] Winters tafereel op de Oude Vaartweg / de Oude Dam   [up]  
(22 december 2007)
• Bron Afb “MVD” •




  [dwn]Een eenzame visser, de avond valt.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  Aan het einde van een drukke werkdag probeert een eenzame visser, bij het invallen van de duisternis, nog een visje te verschalken.




  [dwn] De Klinkenbergerplas in al zijn schoonheid met natuurlijke rietkragen   [up]  
• Bron Afb “DM” •




  [dwn]Vissers weten de vaart wel te vinden.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  Behalve voor vaargenot wordt de 'Haerlemsche Treck-Vaert' gebruikt om in alle rust een visje te verschalken. Zo ook hier, vlakbij viaduct de Postbrug, waar men probeert een visje uit het water te slaan. Alhoewel, het gaat meer om de sport dan om de vis...



  [dwn]De Haarlemmertrekvaart in winter 1992 nabij de Postbrug.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  De winter in 1992, de steiger van de Maaskruiser wordt alleen nog bemand door de 12 voet Jol. De Maaskruiser ligt immers in de achtertuin voor revisie. Op de wal is nog het roeibootje van de Fam. Knuppel zichtbaar. Ook Joop Groenedaal zijn boot ligt nu, voor de winterberging op de wal in de Noordwijkse jachthaven. Maar de dooi is duidelijk zichtbaar al ingezet en geschaatst kan er ook niet meer worden.
­




  [dwn] De Haarlemmertrekvaart, lang voordat de Morsebelpolder werd bebouwd   [up]  

(deze foto is rond 1980 gemaakt)
• Bron Afb “RVD” •




  [dwn] Haarlemmertrekvaart bij de Postbrug c.1974.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  Toen er in de tachtiger jaren zandwinning plaats vond in de Klinkenberger Polder werd het opgezogen zand met een lange pijpleiding vanaf de polder (nadien de Klinkenbergerplas) getransporteerd naar een groot opspuitterrein waar nu transportbedrijf van der Luyt is gevestigd. Hierbij ging het zandtransport ook over de Haarlemmertrekvaart (zie foto) in grote, roestige buizen van wel een meter doorsnede. Aangezien het vrijkomende water ook weer terug moest wae er ook een retourleiding aangelegd. Dit beeld heeft jaren de Haarlemmertrekvaart ontsiert en ook de nabij gelezen woonhuizen hebben in die tijd veel last ondervonden van het zandtransport (stuifzand).
­




  [dwn] De oude trekvaart wordt ook nog weleens als zwemplaats gebruikt   [up]  
• Bron Afb “RVD” •




  [dwn] De huidige Postbrug over de vaart.   [up]  
• Bron Afb “RVD” •
  Een regenboog siert nog enigzins het viaduct Postbrug over de Haarlemmertrekvaart. De Rijksweg A44 kruist hier de trekvaart; de eroverheen razende auto's getuigen van deze haastige tijd.
­




­


KLIK HIER
­
om het menu van collages op te roepen, alwaar u een keus kunt maken uit diverse plaatsen langs de blauwe ader van de Bollenstreek
voor meer afbeeldingen en informatie


­


­
  naar boven (up) MAIL Telwerkje Pageviews   Hoofdmenu